श्री तुकोबाराय यांनी श्रीक्षेत्र पंढरपूर आणि तीर्थोत्तमी नदी चंद्रभागा हिची महती गायली, ते अभंग.
पंढरी-महिमा (अभंग संख्या ९७)
२५५५.
नको आतां पुसों कांहीं । लवलाहीं उसंतो ॥ १ ॥ जाय वेगीं पंढरपूरा । तो
सायरा दीनांचा ॥ २ ॥ वचनाचा न करीं गोवा । रिघें देवा शरण ॥ ३ ॥ तुका म्हणे
कृपावंता । बहु चिंता दीनाची ॥ ४ ॥
२५५६. करा करा लागपाठ । धरा
पंढरीची वाट । जंव नाहीं चपेट । घात पडिला काळाचा ॥ १ ॥ दुजा ऐसा नाहीं
कोणी । जाे या काढी भयांतूनि । करा म्हणऊनि । हा विचार ठायींचा ॥ २ ॥ होती
गात्रे बेंबळीं । दिवस अस्तमान काळीं । हाते वाहे टाळी । जंव मोकळी आहेती ॥
३ ॥ कां रे घेतलासी साेसे । तुज वाटताहे कैसें । तुका म्हणे ऐसें । कैं
लाहासी ॥ ४ ॥
२५५७. जाय जाय तूं पंढरी । होय होय वारकरी ॥ १ ॥
सांडोनियां वाळवंट । काय इच्छिसी वैकुंठ ॥ २ ॥ खांद्या पताकांचे भार ।
तुळसीमाळा आणि अबीर ॥ ३ ॥ साधुसंतांच्या दाटणी । तुका जाय लोटांगणीं ॥ ४ ॥
२५५८.
जा रे तुम्ही पंढरपूरा । तो साेयरा दीनांचा ॥ १ ॥ गुणदोष नाणी मना । करी
आपणासारिखे ॥ २ ॥ उभारोनि उभा कर । भवपार उतराया ॥ ३ ॥ तुका म्हणे तांतड
मोठी । झाली भेटी उदंड ॥ ४ ॥
२५५९. पंढरीसी जा रे आलेनो संसारा ।
दीनाचा सोयरा पांडुरंग ॥ १ ॥ वाट पाहे उभा भेटीची आवडी । कृपाळू तातडी
उतावीळ ॥ २ ॥ मागील परिहार पुढें नाहीं शीण । झालिया दर्शन एकवेळ ॥ ३ ॥
तुका म्हणे नेदी आणिकांचे हातीं । बैसला तो चित्तीं निवडेना ॥ ४ ॥
२५६०.
होय होय वारकरी । पाहे पाहे रे पंढरी ॥ १ ॥ काय करावीं साधनें । फळ
अवघेंचि येणें ॥ २ ॥ अभिमान नुरे । कोड अवघेचि पुरे ॥ ३ ॥ तुका म्हणे डोळां
। विठो बैसला सांवळा ॥ ४ ॥
२५६१. पुण्य उभें राहों आतां । संतांचें
याकारणें ॥ १ ॥ पंढरीचे लागा वाटे । सखा भेटे विठ्ठल ॥ २ ॥ संकल्प हे यावे
फळा । कळवळा बहुतांचा ॥ ३ ॥ तुका म्हणे होऊनि क्षमा । पुरुषोत्तमा अपराध ॥
४ ॥
२५६२. बहुतां जन्मां अंतीं जन्मलासी नरा । देव तो साेइरा करीं
आतां ॥ १ ॥ करीं आतां बापा स्वहिताचा स्वार्थ । अनर्थाचा अर्थ सांडीं आतां ॥
२ ॥ सांडी आतां कुडी कल्पनेची वाट । मार्ग आहे नीट पंढरीचा ॥ ३ ॥ पंढरीसी
जावें सर्व सुख घ्यावें । रूप तें पहावें विटेवरी ॥ ४ ॥ विटेवरी नीट
आनंदाचा कंद । तुका नाचे छंदें नामघोषें ॥ ५ ॥
२५६३. नव्हे आराणूक
परि मनीं वाहे । होईल त्या साहे पांडुरंग ॥ १ ॥ पंढरीसी जावें उद्वेग मानसी
। धरिल्या पावसी संदेह नाहीं ॥ २ ॥नसो बळ देह असो पराधीन । परि हें चिंतन
टाको नको ॥ ३ ॥ तुका म्हणे देह पडो या चिंतनें । पुढें लागे येणे याजसाठीं ॥
४ ॥
२५६४. जाती पंढरीस । म्हणे जाईन तयांस ॥ ६ ॥ तया आहे संवसार ।
ऐसें बोले तो महार ॥ २ ॥ असो नसाे भाव । जो हा देखे पंढरीराव ॥ ३ ॥
चंद्रभागे न्हाती । तुका म्हणे भलते याती ॥ ४ ॥
२५६५. चला पंढरीसी
जाऊं । रखुमादेवीवरा पाहूं ॥ १ ॥ डोळे निवतील कान । मना तेथें समाधान ॥ २ ॥
संता महंता होतील भेटी । आनंदें नाचों वाळवंटी ॥ ३ ॥ ते तीर्थाचें माहेर ।
सर्व सुखाच भांडार ॥ ४ ॥ जन्म नाहीं रे आणीक । तुका म्हणे माझी भाक ॥ ५ ॥
२५६६.
आमुची मिरासी पंढरी । आमुचें घर भीमातिरीं ॥ १ ॥ पांडुरंग आमुचा पिता ।
रखुमाई आमुची माता ॥ २ ॥ भाऊ पुंडलीक मुनि । चंद्रभागा आमुची बहिणी ॥ ३ ॥
तुका जुनाट मिराशी । ठाव दिला पायांपाशीं ॥ ४ ॥
२५६७. आता जावे
पंढरीसी । दंडवत विठोबासी ॥ १ ॥ चंद्रभागेचिया तिरी । आम्ही नाचों पंढरपुरी
॥ २ ॥ जेथे संतांची दाटणी । त्यांचे घेऊ पायवणी ॥ ३ ॥ तुका म्हणे आम्ही
बळी । जीव दिला पायां तळी ॥ ४ ॥
२५६८. पंढरीची वारी आहे माझे घरीं।
आणीक न करीं तीर्थव्रत ॥ १ ॥ व्रत एकादशी करीन उपवाशी । गाईन अहर्निशी
मुखीं नाम ॥ २ ॥ नाम विठोबाचें घेईन मी वाचें । बीज कल्पांतीचे तुका म्हणे ॥
३ ॥
२५६९. पावलों पंढरी वैकुंठभुवन । धन्य आजि दिन सोनियाचा ॥ धृ. ॥
पावलों पंढरी आनंदगजरें । वाजतील तुरे शंखभेरी ॥ २ ॥ पावलों पंढरी क्षेम
आळिंगनीं । संत या सज्जनीं निवविलों ॥ ३ ॥ पावलों पंढरी पार नाहीं सुखा ।
भेटला हा सखा मायबाप ॥ ४ ॥ पावलों पंढरी येरझार खुंटली । माउली वोळली
प्रेमपान्हा ॥ ५ ॥ पावलों पंढरी आपुलें माहेर । नाहीं संवसार तुका म्हणे ॥ ६
॥
२०७०. आम्ही ज्याचे दांस । त्याचा पंढरीये वास ॥ १ ॥ तो हा
देवाचाही देव । काय कळिकाळाचा भेव ॥ २ ॥ वेद जया गाती । श्रुति म्हणती
नेतिनेति ॥ ३ ॥ तुका म्हणे निज । रुपडें हें तत्त्वबीज ॥ ४ ॥
२५७१.
आम्हां सुकाळ सुखाचा । जवळी हाट पंढरीचा । सादाविती वाचा । रामनामें वैष्णव
॥ १ ॥ घ्यारे आपुलाल्या परी । नका ठेऊं कांहीं उरी । ओसरतां भरी । तोंडवरी
अंबर ॥ २ ॥ बाहे बंदर द्वारका । खेप आली पुंडलिका । उभेचि विकिलें एका ।
सनकादिकां सांपडलें॥ ३ ॥ धन्य धन्य हे भूमंडळीं । प्रगटली नामावळी । घेंती
जीं दुबळीं । तीं आगळीं सदैव ॥ ४ ॥ माप आपुलेनि हातें । कोणी नाहीं
निवारितें । पैस करूनि चित्तें । घ्यावे हिते आपुलिया ॥ ५ ॥ नाहीं वांटितां
सरलें । आहे तैसेंचि भरलें । तुका म्हणे गेलें । वांयांविण न घेतां ॥ ६ ॥
२५७२.
सुखरूप ऐसें कोण दुजें सांगा । माझ्या पांडुरंगासारिखें तें ॥ १ ॥ नलगे
हिंडणे मु़डंणें तें कांहीं । साधनाची नाहीं आटाआटी ॥ २ ॥ चंद्रभागे स्नान
विध तो हरिकथा । समाधान चित्ता सर्वकाळ ॥ ३ ॥ तुका म्हणे काला वैकुंठीं
दुर्लभ । विशेष हा लाभ संतसंगें ॥ ४ ॥
२५७३. पंढरीये माझें माहेर
साजणी । ओविया कांडणी गाऊं गीती ॥ धृ. ॥ राही रखुमाई सत्यभामा माता ।
पांडुरंग पिता माहियेर ॥ २ ॥ उद्धव अंक्रुर व्यास अंबऋषि । भाई नारदासी
गौरवीन ॥ ३ ॥ गरुड बंधू लडिबाळ पुंडलिक । यांचें कवतुक वाटे मज ॥ ४ ॥ मज
बहु गोत संत आणि महंत । नित्य आठवीत ओवियेसी ॥ ५ ॥ निवृत्ति ज्ञानदेव सोपान
चांगया । जिवलगा माझिया नामदेवा ॥ ६ ॥ नागो जगमित्रा नरहरी सोनारा ।
रोहिदास कबिरा सोईरिया ॥ ७ ॥ परिसा भागवता सुरदास सांवता । गाईन नेणतां
सकळिकांसी ॥ ८ ॥ चोखामेळा संत जिवाचे सोईरे । न पडे विसर यांचा घडी ॥ ९ ॥
जीवींच्या जीवना एका जनार्दना । पाठक हा कान्हा मिराबाई ॥ १० ॥ आणिकही संत
महानुभव मुनि । सकळां चरणीं जीव माझा ॥ ११ ॥ आनंदें ओविया गाईन मी त्यांसी ।
जाती पंढरीसी वारकरी ॥ १२ ॥ तुका म्हणे माझा बळिया बापमाय । हर्षें नांदे
सये घराचारी ॥ १३ ॥
२५७४. कोण येथें रिता गेला । जो जो आला या ठाया ॥
१ ॥ तातडी ते काय आतां । ज्याची चिंता तयासी ॥ २ ॥ नांवासाठीं नेघें भार ।
नलगे फार वित्पत्ति ॥ ३ ॥ तुका म्हणे नलगे जावें । कोठें देवें सुचेना ॥ ४
॥
२५७५. सिंचन करितां मूळ । वृक्ष ओलावे सकळ ॥ १ ॥ नको पृथकाचे भरी
। पडों एक मूळ धरीं ॥ २ ॥ पाणचोऱ्याचें दार । वरिल दाटावें तें थोर ॥ ३ ॥
वश झाला राजा । मग आपुल्या त्या प्रजा ॥ ४ ॥ एक आतुडे चिंतामणी । फिटे सर्व
सुखधणी ॥ ५ ॥ तुका म्हणे धांवा । आहे पंढरी विसावा ॥ ६ ॥
२५७६. सुख
पंढरीये आलें । पुंडलिकें सांठविलें ॥ घ्या रे घ्या रे माझे बाप । जिव्हा
घेऊनि खरें माप । करा एक खेप ॥ मग नलगे हिंडणें ॥ २ ॥ विषय गुंडोनी पसारा ।
धांव घाला पंढरपुरा ॥ ३ ॥ आयुष्य वेंच जंव आहे । तोचि धांवोनियां जाये ॥ ४
॥ आळस न करी या लाभाचा । तुका विनवो कुणबियाचा ॥ ५ ॥
२५७७.
पुराणींचा इतिहास । गोड रस सेविला ॥ १ ॥ नव्हती हे आहाच बोल । मोकळे फोल
कवित्व ॥ २ ॥ भावें घ्या रे भावें घ्या रे । एकदां जा रे पंढरीये ॥ धृ. ॥
भाग्यें आलेति मनुष्यदेहा । तो हा पाहा विठ्ठल ॥ ४ ॥ पापपुण्या करिल झाडा ।
जाइल पीडा जन्माची ॥ ५ ॥ घ्यावी हातीं टाळदिंडी । गावें तोंडीं गुणवाद ॥ ६
॥ तुका म्हणे घटापटा । नलगे वाटा शोधाव्या ॥ ७ ॥
२५७८. धरितां
पंढरीची वाट । नाहीं संकट मुक्तीचें ॥ १ ॥ वंदू येती देव पदें । त्या
आनंदें उत्साहें ॥ २ ॥ नृत्यछंदें उडती रज । जे सहज चालतां ॥ ३ ॥ तुका
म्हणे गरुडटके । वैष्णव निके संभ्रम ॥ ४ ॥
२५७९. तिळ एक अर्ध राई ।
सीतबिंदु पावे काई । तया सुखा नाहीं । अंतपार पाहतां ॥ १ ॥ म्हणउनी करा
लाहो । नका मागें पुढें पाहों । अवध्यामध्ये आहों । अवघे सावचित्त तों ॥ २ ॥
तीर्थें न येती तुळणी । आजि या सुखा धणी । काशी गयेहुनी । जीं आगळीं असती ॥
३ ॥ येथें धरी लाज । वर्णा अभिमान काज । नाडला सहज । तुका म्हणे तो येथें ॥
४ ॥
२५८०. तारूं लागलें बंदरीं । चंद्रभागेचिये तिरीं ॥ १ ॥ लुटा
लुटा संतजन । अमुप हें राशी धन ॥ २ ॥ झाला हरिनामाचा तारा । शीड लागलें
फरारा ॥ ३ ॥ तुका जवळी हमाल । भार चालवी विठ्ठल ॥ ४ ॥
२५८१. आषाढी
निकट । आला कार्तिकीचा हाट ॥ १ ॥ पुरे दोन्हीच बाजार । नलगे आणीक व्यापार ॥
२ ॥ तेंचि घ्यावें तेंचि द्यावें । कैवल्याच्या राशी भावें ॥ ३ ॥ कांहीं
कोणा नेणे । विठोबावांचुनि तुका म्हणे ॥ ४ ॥
२५८२. न सरे लुटितां
मागे बहुतां जनीं । जुनाट हे खाणी उघडिली ॥ धृ ॥ सिद्ध महामुनि साधक संपन्न
। तीहीं हें जतन केलें होतें ॥ २ ॥ पायाळाच्या गुणें पडिलें ठाऊकें । जगा
पुंडलिकें दाखविलें ॥ ३ ॥ तुका म्हणे तेथें होतो मी दुबळा । आलें या कपाळा
थोडें बहु ॥ ४ ॥
२५८३. जया दोषां परिहार । नाहीं नाहीं धुंडितां
शास्त्र । ते हरती अपार । पंढरपूर देखिलिया ॥ १ ॥ धन्य धन्य भीमातीर ।
चंद्रभागा सरोवर । पद्मतीर्थीं विठ्ठल वीर । क्रीडास्थळ वेणुनाद ॥ २ ॥ सकळ
तीर्थांचे माहेर । भूवैकुंठ निर्विकार । होतो नामाचा गजर । असुरकाळ कांपती ॥
३ ॥ नाहीं उपमा द्यावया । सम तुल्य आणिका ठाया । धन्य भाग्य जया । जे
पंढरपूर देखती ॥ ४ ॥ उपजोनी संसारीं । एक वेळ पाहें पां पंढरी । महा दोषां
कैंची उरी । देवभक्त देखिलिया ॥ ५ ॥ ऐसी विष्णुची नगरी । चतुर्भुज नर नारी ।
सुदर्शन घरटी करी । रीघ न पुरे कळिकाळा ॥ ६ ॥ तें सुख वर्णावया गति । एवढी
कैंची मज मति । जे पंढरपुरा जाती । ते पावती वैकुंठ ॥ ७ ॥ तुका म्हणे या
शब्दाचा । जया विश्वास नाहीं साचा । तो अधम जन्मांतरींचा । जया पंढरी नावडे
॥ ८ ॥
२५८४. आवडे पंढरी भीमा पांडुरंग । चंद्रभागा लिंग पुंडलीक ॥ १
॥ कामधेनु कल्पतरु चिंतामणी । आवडीची धणी पुरविती ॥ २ ॥ तुका म्हणे जीवा
थोर झालें सुख । नाठवे हे भूक तहान कांहीं ॥ ३ ॥ (धृ. नाही)
२५८५.
पंढरीचे वारकरी । ते अधिकारी मोक्षाचे ॥ १ ॥ पुंडलिका दिला वर । करुणाकरें
विठ्ठलें ॥ २ ॥ मूढ पापी जैसे तैसे । उत्तरी कासे लावूनि ॥ ३ ॥ तुका म्हणे
खरे जालें । एका बोलें संतांच्या ॥ ४ ॥
२५८६. आलें भरा केणें ।
येरझार चुके जेणें ॥ १ ॥ उभें केलें विटेवरी । पेठ इनाम पंढरी ॥ २ ॥ वाहाती
मारग । अवघें मोहारलें जग ॥ ३ ॥ तुका म्हणे माप । खरे आणा माझे बाप ॥ ४ ॥
२५८७.
उठाउठी अभिमान । जाय ऐसें स्थळ कोण ॥ १ ॥ तें या पंढरीस घडे । खळां पाझर
रोकडे ॥ २ ॥ नेत्रीं अश्रूचिया धारा । कोठें रोमांच शरीरा ॥ ३ ॥ तुका म्हणे
काला । कोठे अभेद देखिला ॥ ४ ॥
२५८८. अवघें जेणें पाप नासे । तें
हें असे पंढरीसी ॥ १ ॥ गात जागा गात जागा । प्रेम मागा विठ्ठला ॥ २ ॥ अवघी
सुखाचीच राशी । पुंडलिकाशी वोळली ॥ ३ ॥ तुका म्हणे जवळी आलें । उभे ठेले
समचरणीं ॥ ४ ॥
२५८९. अवघींच तीर्थें घडलीं एक वेळां । चंद्रभागा
डोळा देखिलिया ॥ १ ॥ अवघींच पापें गेली दिगांतरीं । वैकुंठ पंढरी देखिलिया ॥
२ ॥ अवघिया संता एक वेळां भेटी । पुंडलिक दृष्टि देखिलिया ॥ ३ ॥ तुका
म्हणे जन्मा आल्याचें सार्थक । विठ्ठलची एक देखिलिया ॥ ४ ॥
२५९०.
उदार चक्रवर्ती । वैकुंठीचा भूपति । पुंडलिकाचिया प्रीति । विटे उभा राहिला
॥ १ ॥ सर्वसिद्धींचा दातार । सवें आणिला परिवार । भक्ता अभयकर । घ्या घ्या
ऐसें म्हणतसे ॥ २ ॥ जेणें हें विश्व निर्मिलें । महर्षी देवां संस्थापिलें
। एकवीस स्वर्गांतें धरिलें । सत्तामात्रें आपुलिया ॥ ३ ॥ तुका म्हणे
कृपावंत । इच्छिलें पुरवी मनोरथ । रिद्धिसिद्धि मोक्ष देत । शेखीं संग
आपुला ॥ ४ ॥
२०९१. भला भला पुंडलिका । मानलासी जनलोकां । कोण्या
काळें सुखा । ऐशा कोण पावत ॥ १ ॥ नातुडे जो कवणे परी । उभा केला विटेवरी ॥ २
॥ अवघा आणिला परिवार । गोपी गोपाळांचा भार ॥ ३ ॥ तुका म्हणे धन्य झालें ।
भूमी वैकुंठ आणिलें ॥ ४ ॥
२५९२. धन्य पुंडलिका बहु बरे केले । निधान
आणिलें पंढरीये ॥ १ ॥ न करीं आळस आलिया संसारीं । पाहें पा पंढरी भूवैकुंठ
॥ २ ॥ न पविजे केल्या तपांचिया राशी । तें जनलोकांसी दाखविलें ॥ ३ ॥
सर्वोत्तम तीर्थ क्षेत्र आणि देव । शास्त्रांनीं हा भाव निवडिला ॥ ४ ॥
विष्णुपद गया रामधाम काशी । अवघी पायांपाशीं विठोबाच्या ॥ ५ ॥ तुका म्हणे
मोक्ष देखिल्या कळस । तात्काळ हा नास अहंकाराचा ॥ ६ ॥
२५९३. कां रे
प्रेमें मातलासी । उभें केलें विठ्ठलासी ॥ १ ॥ ऐसा कैसा रे तूं धीट । मागें
भिरकाविली वीट ॥ २ ॥ युगें झालीं अठ्ठावीस । अजुनी न म्हणसी बैस ॥ ३ ॥ भाव
देखोनि निकट । देवें सोडिलें वैकुंठ ॥ ४ ॥ तुका म्हणे पुंडलिका । तूंचि
भक्त बळिया निका ॥ ५ ॥
२५९४. पुंडलिक भक्तराज । तेणें साधियलें काज ।
वैकुंठीचे निज । परब्रह्म आणिलें ॥ १ ॥ पांडुरंग बाळमूर्ति । गाईगोपाळ
सांगाती । येऊनिया प्रीति । उभें समचि राहिलें ॥ २ ॥ एका आगळें अक्षरें ।
भूवैकुंठचि दुसरें । म्हणविती येरें । परी तीं ऐसीं नव्हेती ॥ ३ ॥ पाप
पंचक्रोशीमधीं । येऊं न शकेचि कधीं । कैंची तेथे विधी - । निषेधाची वसति ॥ ४
॥ पुराणें बोलती ऐसें । चतुर्भुज तीं माणसें । सुदर्शनावरी वसे । न बुडे
हे कल्पांतीं ॥ ५ ॥ अनुपम्य इची थोरी । महाक्षेत्र महीवरी । धन्य धन्य
वारकरी । तुका म्हणे येथींचे ॥ ६ ॥
२५९५. वैकुंठा जावया तपाचे सायास
। लागे जीवा नाश करणें बहु ॥ १ ॥ तया पुंडलिकें केला उपकार । फेडावया भार
पृथ्वीचा ॥ २ ॥ तुका म्हणे केली सोपी पायवाट । पंढरी वैकुंठ भूमीवरी ॥ ३ ॥
२५९६.
वैकुंठीचा देव आणिला भूतळा । धन्य तो आगळा पुंडलिक ॥ धृ. ॥ धारिष्ट
धैर्याचा वरिष्ठ भक्तांचा । पवित्र पुण्याचा एकनिष्ठ ॥ २ ॥ पितृसेवापुण्यें
लाधला निधान । विठु सनातन अंगसंगें ॥ ३ ॥ अंगसंगे रंग क्रीडा करी जाणा ।
ज्या घरीं पाहुणा वैकुंठींचा ॥ ४ ॥ धन्य त्याची शक्ति भक्तीची हे ख्याती ।
तुका म्हणे मुक्ति पायीं लोळें ॥ ५ ॥
२५९७. पंढरीचें भूत मोठें ।
आल्या गेल्या झडपी वाटे ॥ १ ॥ बहु खेचरीचें रान । जातां वेडें होय मन ॥ २ ॥
तेथें जाऊं नका कोणी । गेले नाहीं आले परतोनि ॥ ३ ॥ तुका पंढरीसी गेला ।
पुन्हां जन्मा नाहीं आला ॥ ४ ॥
२५९८. मैंद आला पंढरीस । हातीं घेऊनि
प्रेमपाश ॥ १ ॥ पुढे नाडियलें जग । नेतो लागों नेदीं माग ॥ २ ॥ उभारोनि
बाहे । दृष्टादृष्टी वेधिताहे ॥ ३ ॥ वैकुंठाहुनि पेणें । केलें पंढरीकारणें
॥ ४ ॥ पुंडलिकें थारा । देउनि आणिलें या चोरा ॥ ५ ॥ तुका म्हणे चला ।
तुम्ही आम्ही धरूं त्याला ॥ ६ ॥
२५९९. पंढरीचा महिमा । देतां आणीक
उपमा ॥ १ ॥ ऐसा ठाव नाहीं कोठें । देव उभाउभीं भेंटें ॥ २ ॥ आहेति सकळ ।
तीर्थें काळें देती फळ ॥ ३ ॥ तुका म्हणे पेठ । भूमीवरी हें वैकुंठ ॥ ४ ॥
२६००.
पंढरी पंढरी । म्हणतां पापाची बोहरी ॥ १ ॥ धन्य धन्य जगीं ठाव । होतों
नामाचा उत्साव ॥ २ ॥ रिद्धिसिद्धि लोटांगणीं । प्रेमसुखाचिया खाणी ॥ ३ ॥
अधिक अक्षरानें एका । भूवैकुंठ म्हणे तुका ॥ ४ ॥
२६०१. पंढरीसी जाय ।
तो विसरे बापमाय ॥ १ ॥ अवघा होय पांडुरंग । राहें धरूनियां अंग ॥ २ ॥ न
लगे धन मान । देह भावें उदासीन ॥ ३ ॥ तुका म्हणे मळ । नाशी तात्काळ तें
स्थळ ॥ ४ ॥
२६०२. पंढरीस दुःख न मिळे ओखदा । प्रेमसुख सदा सर्वकाळ ॥
१ ॥ पुंडलिकें हाट भरियेली पेठ । अवघें वैकुंठ आणियेलें ॥ २ ॥ उदिमासी
तुटी नाहीं कोणा हानी । घेऊनियां धणी लाभ घेती ॥ ३ ॥ पुरलें देशासी भरले
शीगेसी । अवघीं पंचक्रोशी दुमदुमीत ॥ ४ ॥ तुका म्हणे संतां लागलीसे धणी ।
बैसले राहोनि पंढरीस ॥ ५ ॥
२६०३. पंढरीचा वास धन्य तेचि प्राणी ।
अमृताची वाणी दिव्य देह ॥ १ ॥ मूढ मतिहीन दुष्ट अविचारी । ते होती पंढरीं
दयारूप ॥ २ ॥ शांति क्षमा अंगीं विरक्ति सकळ । नैराश्य निर्मळ नारी नर ॥ ३ ॥
तुका म्हणे नाहीं वर्णअभिमान । अवघेंचि जीवन्मुक्त लोक ॥ ४ ॥
२६०४.
धन्य ते पंढरी धन्य भीमातीर । आणियेलें सार पुंडलिकें ॥ १ ॥ धन्य तोही लोक
अवघा दैवांचा । सुकाळ प्रेमाचा घरोघरीं ॥ २ ॥ धन्य तेही भूमी धन्य तरुवर ।
धन्य तें सरोवर तीर्थरूप ॥ ३ ॥ धन्य त्या नरनारी मुखीं नाम ध्यान । आनंदें
भुवन गर्जतसे ॥ ४ ॥ धन्य पशु पक्षी कीटक पाषाण । अवघा नारायण अवतरलासे ॥ ५
॥ तुका म्हणे धन्य संसारा तीं आली । हरिरंगी रंगलीं सर्वभावें ॥ ६ ॥
२६०५.
धन्य तोचि ग्राम जेथें हरीचे दास । धन्य तोचि वंश भक्तिभाग्यें ॥ १ ॥
ब्रह्मज्ञान तेथें असे घरोघरीं । धन्य नरनारी चतुर्भुज ॥ २ ॥ नाहीं पापा
रिघ काळाचे खंडण । हरिनामकीर्तन घरोघरीं ॥ ३ ॥ तुका म्हणे तिहीं तारिलें
सकळां । आपल्या कोटिकुळासहित पैं ॥ ४ ॥
२६०६. धन्य धन्य ज्यांस
पंढरीचा वास । धन्य ते जन्मास प्राणी आले ॥ धृ. ॥ चहुं खाणींमध्ये होत कोणी
एक । त्रिगुण कीटक पक्षिराज ॥ २ ॥ उत्तम चांडाळ नर नारी बाळ । अवघेचि सकळ
चतुर्भुज ॥ ३ ॥ अवघा विठ्ठल तेथें दुजें नाहीं । भरला अंतर्बाही सदोदीत ॥ ४
॥ तुका म्हणे तेथें होऊनि राहेन । सांडोवा पाषाण पंढरीचा ॥ ५ ॥
२६०७.
सुरवर येती तीर्थें नित्यकाळ । पेठ त्या निर्मळ चंद्रभागा ॥ १ ॥ साक्षभूत
नव्हे सांगितली मात । महिमा अत्यद्भुत वर्णवेना ॥ २ ॥ पंचक्रोशीमाजी रीघ
नाहीं दोषा । जळती आपैसा अघोर ते ॥ ३ ॥ निर्विषय नर चतुर्भुज नारी । अवघा
घरोघरीं विठुवानंदु ॥ ४ ॥ तुका म्हणे ज्यापें नाहीं पुण्यलेश । जारे पंढरीस
घेई कोटी ॥ ५ ॥
२६०८. वाराणसी गया पाहिली द्वारका । परी नये तुका
पंढरीच्या ॥ १ ॥ पंढरीसी नाहीं कोणा अभिमान । पायां पडे जन एकमेकां ॥ २ ॥
तुका म्हणे जाय एकवेळ पंढरी । तयाचिये घरीं यम नये ॥ ३ ॥
२६०९.
जंववरी नाहीं देखिली पंढरी । वर्णिसील थोरी वैकुंठींची ॥ १ ॥ मोक्षसिद्धि
तेथें हिंडे दारोदारीं । होऊनि कामारी दीनरूप ॥ २ ॥ वृंदावन सडे चौक
रंगमाळा । अभिनव सोहळा घरोघरीं ॥ ३ ॥ नामघोष कथापुराणकीर्तनीं । ओविया
कांडणीं पांडुरंगा ॥ ४ ॥ सर्व सुख तेथें असे सर्वकाळ । विठु तो केवळ
नांदतसे ॥ ५ ॥ तुका म्हणे जें न साधे सायासें । प्रत्यक्ष तें दिसे विटेवरी
॥ ६ ॥
२६१०. तीर्थें केलीं कोटीवरी । नाहीं देखिली पंढरी ॥ १ ॥ जळो
त्याचें ज्यालेपण । न देखेचि समचरण ॥ २ ॥ योग याग अनंत केले । नाहीं समचरण
देखिले ॥ ३ ॥ तुका म्हणे विठ्ठलपायीं । अनंत तीर्थें घडलीं पाहीं ॥ ४ ॥
२६११.
जो या गेला पंढरपुरा । आणीक यात्रा न मनी तो ॥ १ ॥ सुलभ माय पंढरीराणा ।
पुरवी खुणा अंतरींच्या ॥ २ ॥ जन्मांतरींच्या पुण्यरासी । वारी त्यासी
पंढरीची ॥ ३ ॥ बाहेर येतां प्राण फुटे । रडें दाटे गहिंवरे ॥ ४ ॥ दधिमंगळ
भोजन सारा । म्हणती करा मुरडींव ॥ ५ ॥ मागुता हा पाहो ठाव । पंढरीराव
दर्शनें ॥ ६ ॥ तुका म्हणे भूवैकुंठ । वाळुवंट भीवरा ॥ ७ ॥
२६१२.
आणीक ऐसें कोठें सांगा । पांडुरंगासारिखें ॥ १ ॥ दैवत ये भूमंडळीं । उद्धार
कलीं पाववितें ॥ २ ॥ कोठें कांहीं कोठें कांहीं । शोध ठायीं स्थळासी ॥ धृ.
॥ अन्यत्रींचें तीर्थीं नासे । तीर्थी वसे वज्रलेप ॥ ४ ॥ पांडुरंगींचें
पांडुरंगी । पाप अंगीं राहेना ॥ ५ ॥ ऐसें हरें गिरिजेप्रति । गुह्य स्थिति
सांगितली ॥ ६ ॥ तुका म्हणे तीर्थ क्षेत्र । सर्वत्र हें दैवत ॥ ७ ॥
२६१३.
करोत तपादि साधनें । कोणी साधोत गोरांजनें ॥ १ ॥ आम्ही न वजों तया वाटा ।
नाचूं पंढरीचोहटां ॥ २ ॥ पावोत आत्मस्थिति । कोणी म्हणोत उत्तम मुक्ति ॥ ३ ॥
तुका म्हणे छंद । आम्हा हरीच्या दासां निंद्य ॥ ४ ॥
२६१४. कासया
करावे तपाचे डोंगर । आणिक अपार दुःखराशी ॥ १ ॥ कासया फिरावे अनेक ते देश ।
दावितील आस पुढें लाभ ॥ २ ॥ कासया पुजावीं अनेक दैवतें । पोटभरे तेथें लाभ
नाहीं ॥ ३ ॥ कासया करावे मुक्तीचे सायास । मिळे पंढरीस फुकासाठीं ॥ ४ ॥
तुका म्हणे करीं कीर्तन पसारा । लाभ येईल घरा पाहिजे तो ॥ ५ ॥ (धृ. नाही)
२६१५.
मानी भक्तांचे उपकार । ऋणीया म्हणवी निरंतर । केला निर्गुणीं आकार ।
कीर्ति मुखें वर्णितां ॥ १ ॥ म्हणोनि जया जे वासना । ते पुरवितो पंढरीराणा ।
झाला भक्तांचा आंदणा । ते उपकार फेडावया ॥ २ ॥ अंबऋषीकारणें । जन्म घेतले
नारायणें । एवढें भक्तीचें लाहाणें । दास्य करी दासाचें ॥ ३ ॥ म्हणियें
करिता शंका न धरी । रक्षपाळ बळीच्या द्वारीं । भक्तीचा आभारी । रीघ न पुरे
जावया ॥ ४ ॥ अर्जुनाचे रथवारु । ते वागवी सर्वेश्वरु । एवढे भक्तीचे उपकारु
। मागें मागें हिंडतसे ॥ ५ ॥ पुंडलिकाचे द्वारीं । सम पाउलें विटेवरी । न
वजे कट करीं । धरूनि तेथें राहिला ॥ ६ ॥ भावभक्तीचा अंकित । नाम साजे
दीनानाथ । म्हणोनि राहिला निवांत । तुका चरण धरोनि ॥ ७ ॥
२६१६.
पंढरीसी जावें ऐसें माझे मनीं । विठाई जननी भेटे केव्हां ॥ १ ॥ नलगे
त्याविण सुखाचा सोहळा । लागे मज ज्वाळा अग्निचिया ॥ २ ॥ तुका म्हणे त्याचे
पाहिलिया पाय । मग दुःख जाय सर्व माझें ॥ ३ ॥
२६१७. पंढरीस जाते
निरोप आईका । वैकुंठनायका क्षेम सांगा ॥ १ ॥ अनाथांचा नाथ हें तुझें वचन ।
धांवें नको दीन गांजों देऊं ॥ २ ॥ ग्रासिलों भुजंगें सर्पें महाकाळें । न
दिसे हें जाळें उगवतां ॥ ३ ॥ कामक्रोधसुनीं श्वापदें बहुतीं । वेढलों
आवर्ती मायेचिये ॥ ४ ॥ मृगजळनदी बुडवी ना तारी । आणूनियां वरी तळा नेते ॥ ५
॥ तुका म्हणे तुवां धरिलें उदास । तरी पाहों वास कवणाची ॥ ६ ॥
२६१८.
संपदा सोहळा नावडे मनाला । करीतें टकळा पंढरीचा ॥ १ ॥ जावें पंढरीसी आवडी
मनासी । कधीं एकादशी आषाढी हे ॥ २ ॥ तुका म्हणे ऐसें आर्त ज्याचे मनीं ।
त्याची चक्रपाणि वाट पाहे ॥ ३ ॥
२६१९. साधन संपत्ति हेंचि माझें धन ।
सकळ चरण विठोबाचें ॥ १ ॥ शीतळ हा पंथ माहेराची वाट । जवळीच नीट सुखरूप ॥ २
॥ वैष्णवांचा संग रामनाम गाणें । मंडित भूषणें अळंकार ॥ ३ ॥ भवनदी आड
नव्हतीसी जाली । कोरडीच चाली जावें पायीं ॥ ४ ॥ मायबाप दोघें पाहातील वाट ।
ठेवुनियां कटीं कर उभीं ॥ ५ ॥ तुका म्हणे केव्हां देखेन कळस । पळाली आळस
निद्रा भूक ॥ ६ ॥
२६२०. सुखें घेऊं जन्मांतरें । एक बरें इहलोकीं ॥ १
॥ पंढरीचे वारकरी । होतां थोरी जोडीं हे ॥ २ ॥ हें तों आलें अनुभवा ।
पाहावें जीवावरूनि ॥ ३ ॥ तुका म्हणे केला त्याग । सर्वसंग म्हणऊनि ॥ ४ ॥
२६२१.
संतोषे माउली आरुषा वचनीं । वोरसोनि स्तनीं लावी बाळा ॥ १ ॥ तैसें
प्रेमळाचें अवघेंचि गोड । पुरवितो कोड पांडुरंग ॥ २ ॥ सेवा करी साहे
निष्ठुर उत्तरें । त्याचे वाहे बरें तेंची मनीं ॥ ३ ॥ तुका म्हणे इच्छावशें
खेळे खेळ । चिंता ते सकळ कांहीं नेणें ॥ ४ ॥
२६२२. सांवळें रूपडें
चोरटें चित्ताचें । उभें पंढरीचे विटेवरी ॥ १ ॥ डोळियांची धणी पाहतां न
पुरे । तयालागीं झुरे मन माझें ॥ २ ॥ प्राण रिघों पाहे कुडीये सांडुनि ।
श्रीमुख नयनीं न देखतां ॥ ३ ॥ चित्त मोहियेलें नंदाच्या नंदनें । तुका
म्हणे येणें गरुडध्वजें ॥ ४ ॥
२६२३. इनामाची भरली पेठ । वाहाती दाट
मारग ॥ १ ॥ अवघेचि येती वाण । अवघे शकुन लाभाचे ॥ २ ॥ अडचणी केल्या दुरी ।
देण्या उरी घेण्याच्या ॥ ३ ॥ तुका म्हणे जोडी झाली । ते आपुली आपणा ॥ ४ ॥
२६२४.
पृथक मी सांगों किती । धर्मनीति सकळां ॥ १ ॥ अवघियांचा एक ठाव । शुद्ध भाव
विठ्ठलीं ॥ २ ॥ क्षराअक्षराचा भाग । करा लाग पंढरीये ॥ ३ ॥ तुका म्हणे
आगमींचें । मथिलें साचें नवनीत ॥ ४ ॥
२६२५. द्वारकेचे केणें आलें
याचि ठाया । पुढें भक्तराया चोजवीत ॥ १ ॥ गोविलें विसारें माप केलें खरें ।
न पाहे माघारें अद्यापवरी ॥ २ ॥ वैष्णव मापारी नाहीं जाली सळें । पुढेंहि न
कळे पार त्याचा ॥ ३ ॥ लाभ झाला त्यांनीं धरिला तो विचार । आहिक्य परत्र
सांठविलें ॥ ४ ॥ तुका म्हणे मज मिळाली मजुरी । विश्वास या घरीं संतांचिया ॥
५ ॥
२६२६. दोन्ही हात ठेवुनि कटीं । उभा भीवरेच्या तटीं । कष्टलासी
साठीं । भक्तिकाजें विठ्ठला ॥ १ ॥ भागलासी मायबापा । बहु श्रम केल्या खेपा
। आम्हालागीं सोपा । दैत्या काळ कृतांत ॥ २ ॥ होतासी क्षीरसागरीं । मही
दाटली असुरीं । म्हणोनियां घरीं । गौळियाचे अवतार ॥ ३ ॥ केला पुंडलिकें
गोवा । तुज पंढरीसि देवा । तुका म्हणे भावा- । साठीं हातीं सांपडसी ॥ ४ ॥
२६२७.
दुःखाचिये साटीं तेथें मिळें सुख । अनाथाची भूक दैन्य जाय ॥ १ ॥ उदाराचा
राणा पंढरीस आहे । उभारोनि बाहे पालवितो ॥ २ ॥ जाणतियाहूनि नेणत्याची गोडी ।
आलिंगी आवडी करूनियां ॥ ३ ॥ शीण घेऊनियां प्रेम देतो साटी । न विचारी तुटी
लाभ कांहीं ॥ ४ ॥ तुका म्हणे असों अनाथ दुबळीं । आम्हांसी तो पाळी
पांडुरंग ॥ ५ ॥
२६२८. धरियेली सोंगें । येणें अवघीं पांडुरंगें ॥ १ ॥
तें हें ब्रह्म विटेवरी । उभें चंद्रभागेतिरीं ॥ २ ॥ अंतर्व्यापी बाही ।
धांडोळितां कोठें नाहीं ॥ ३ ॥ योगयागतपें । ज्याकारणें दानजपें ॥ ४ ॥ दिलें
नेदीजती । भोग सकळ ज्या होती ॥ ५ ॥ अवघी लीला पाहे । तुका म्हणे दासां
साहे ॥ ६ ॥
२६२९. जो भक्तांचा विसावा । उभा पाचारितो धांवा ॥ १ ॥
हातीं प्रेमाचें भातुकें । मुखीं घाली कवतुकें । भवसिंधु सुखें । उतरी कासे
लावूनि ॥ २ ॥ थोर भक्ताची आस । पाहे भोंवताली वास ॥ ३ ॥ तुका म्हणे
कृपादानी । फेडी आवडीची धणी ॥ ४ ॥
२६३०. तिन्ही लोक ऋणें बांधिले
जयानें । सर्वसिद्धि केणें तया घरीं ॥ १ ॥ पंढरी चोहोटां घातला दुकान ।
मांडियेलें वाण आवडीचे ॥ २ ॥ आषाढी कार्तिकी भरियेले हाट । इनाम हे पेंठ
घेतां देतां ॥ ३ ॥ मुक्ति तेथें कोणी हातीं नेघें फुका । लुटितील सुखा
प्रेमाचिया ॥ ४ ॥ तुका म्हणे संतसज्जन भाग्याचे । अनंता जन्मींचे सांटेकरी ॥
५ ॥
२६३१. तीर्थांचें जें मूळ व्रतांचें जें फळ । ब्रह्म तें केवळ
पंढरीये ॥ १ ॥ तें आम्ही देखिलें आपुल्या नयनीं । फिटलीं पारणीं डोळियांचीं
॥ २ ॥ जीवांचें जीवन सुखाचें शेजार । उभें कटीं कर ठेवूनियां ॥ ३ ॥ जगाचा
जनिता कृपेचा सागर । दीनां लोभ पर दुष्टां काळ ॥ ४ ॥ सुरवरां चिंतनीं
मुनिवरां ध्यानीं । आकार निर्गुणीं तोचि असे ॥ ५ ॥ तुका म्हणे नाहीं श्रुती
आतुडलें । आम्हां सांपडलें गीतीं गातां ॥ ६ ॥
२६३२. नागर गोडें
बाळरूप । तें स्वरूप काळीचें ॥ १ ॥ गाईगोपाळांच्या संगें । आलें लागें
पुंडलिका ॥ २ ॥ तें हें ध्यान दिगंबर । कटीं कर मिरवती ॥ धृ. ॥ नेणपणें
उगेंचि उभें । भक्तिलोभें राहिलें ॥ ४ ॥ नेणे वरदळाचा मान । विटे चरण सम
उभें ॥ ५ ॥ सहज कटावरी हात । दहीं भात शिदोरी ॥ ६ ॥ मोहरी पांवा गांजिवा
पाठीं । धरिली काठी ज्याकाळें ॥ ७ ॥ रम्य स्थळ चंद्रभागा । पांडुरंगा
क्रीडेसी ॥ ८ ॥ भीमा दक्षिणमुख वाहे । दृष्टी पाहे समोर ॥ ९ ॥ तारावेसे मूढ
लोक । दिली भाक पुंडलिका ॥ १० ॥ तुका म्हणे वैकुंठवासी । भक्तांपाशीं
राहिला ॥ ११ ॥
२६३३. आइत्या भाग्या धणी व्हावें । केणें घ्यावें न
सरे तें ॥ १ ॥ केणें आहे पंढरपुरीं । उधारीचें लाभिक ॥ २ ॥ बाखराची करूनि
रितीं । भरा पोतीं सकळ ॥ ३ ॥ तुका म्हणे संतांपाडें । करा पुढें वाखती ॥ ४ ॥
२६३४.
आणिकाची सेवा करावी शरीरें । तीं येथें उत्तरें कोरडींच ॥ १ ॥ ऐसा
पांडुरंग सुलभ सोपारा । नेघे येरझारा याचकाच्या ॥ २ ॥ आणिकांचें देणें
काळीं पोट भरे । येथील न सरे कल्पांतींही ॥ ३ ॥ आणिकांचें भेटी आडकाठी पडे ।
येथें तें न घडे वचनही ॥ ४ ॥ आणिकें दंडिती चुकलिया सेवा । येथें सोस हेवा
नाहीं दोन्हीं ॥ ५ ॥ तुका म्हणे करी आपणासारिखें । उद्धरी पारिखें उंच नीच
॥ ६ ॥
२६३५. आपुलिया लाजा । धांवे भक्ताचिया काजा ॥ १ ॥ नाम धरिलें
दीनानाथ । सत्य करावया व्रत ॥ २ ॥ घातआघात निवारी । छाया पीतांबरें करी ॥ ३
॥ उभा कर कटीं । तुका म्हणे याजसाठीं ॥ ४ ॥
२६३६. आम्हीं आळीकरें ।
प्रेमसुखाचीं लेंकरें ॥ १ ॥ पायीं गोविली वासना । तुच्छ केलें
ब्रह्मज्ञाना ॥ २ ॥ येतां पाहें मुळा । वास पंढरीच्या डोळां ॥ ३ ॥ तुका
म्हणे स्थळ । मग मी पाहेन सकळ ॥ ४ ॥
२६३७. इंद्रियांचें पुरे कोड ।
तेंचि गोड पुढतीही ॥ १ ॥ जावें म्हणती पंढरपुरा । हाचि बरा संसार ॥ २ ॥
बैसलें तें मनामुळीं । सुख डोळीं देखिलें ॥ ३ ॥ तुका म्हणे देती कान ।
वाणावाण निवडुनी ॥ ४ ॥
२६३८. केली प्रतिज्ञा मनाशीं । तईं मी दान
सत्यत्वेशीं । नेईन पायापाशीं । स्वामी मूळ पंढरीये ॥ १ ॥ तोंवरीं हें भरीं
पोट । केला तो मिथ्या बोभाट । नाहीं सांपडली वाट । सइराट फिरतसें ॥ २ ॥
ज्यावें आदराचें जिणें । स्वामी कृपा करी तेणें । पाळिल्या वचनें ।
सख्यत्वाचा अनुभव ॥ ३ ॥ घडे तैसें घडो आतां । मायबापाची सत्ता । तुका म्हणे
चिंता । काय पाहें मारगा ॥ ४ ॥
२६३९. झाली हरिकथा रंग वोसरला ।
उचितासी आला पांडुरंग ॥ १ ॥ वांटितो हें प्रेम उचिताचा दाता । घेईं रे तूं
आतां धणीवरी ॥ २ ॥ प्रेम देऊनियां अवघीं सुखी केलीं । जीं होतीं रंगलीं
विठ्ठलीं तीं ॥ ३ ॥ तुकें हें दुर्बळ देखियलें संतीं । म्हणऊनि पुढती
आणियेलें ॥ ४ ॥
२६४०. पांडुरंगा सारिखा सांडुनि वेव्हारा । आणिकांची
करा आस वायां ॥ १ ॥ बहुतां दिधला उद्धार उदारें । निवडीना खरें खोटें
कांहीं ॥ २ ॥ याचिया अंकिता वैकुंठ बंदर । आणीक वेव्हार चालतीना ॥ ३ ॥ तुका
म्हणे माझे हातींचें वजन । यासी बोल कोण ठेवूं शके ॥ ४ ॥
२६४१.
पुंडलिकाचे निकटसेवे । कैसा धांवे बराडी ॥ १ ॥ आपुलें तें थोरपण । नारायण
विसरला ॥ २ ॥ उभा कटीं ठेवुनि कर । न म्हणे पर बैससें ॥ ३ ॥ तुका म्हणे
जगदीशा । करणें आशा भक्तांची ॥ ४ ॥
२६४२. माझा बाप दीनानाथ । वाट
भक्तांची पहात ॥ १ ॥ कर ठेवूनियां कटीं । उभा चंद्रभागेतटीं ॥ २ ॥ गळां
वैजयंती माळा । रूप डोळस सांवळां ॥ ३ ॥ तुका म्हणे भेटावया । सदा उभारिल्या
बाह्या ॥ ४ ॥
२६४३. ब्रीद ज्याचें जगदानी । तोचि मनीं स्मरावा ॥ १ ॥
सम पाय कर कटीं । उभा तटीं भीवरेच्या ॥ २ ॥ पाहिलिया वेध लावी । बैसे
जीवीं जडोनि ॥ ३ ॥ तुका म्हणे भक्तिकाजा । धांवे लाजा लवलाहें ॥ ४ ॥
२६४४.
भक्तवत्सल दीनानाथ । तिहीं लोकीं ज्याची मात ॥ १ ॥ तो हा पुंडलिकासाठीं ।
आला उभा वाळवंटीं ॥ २ ॥ गर्भवास धरी । अंबऋषीचा कैवारी ॥ ३ ॥ सकळां देवां
अधिष्ठान । एका मंत्रासी कारण ॥ ४ ॥ तुका म्हणे ध्यानीं । ज्यासि ध्यातो
शूळपाणी ॥ ५ ॥
२६४५. लाघवी सूत्रधारी । दोरी नाचवी कुसरी । उपजवी
पाळूनि संहारी । नानापरीचें लाघव ॥ १ ॥ पुरोनि पंढरीये उरलें । भक्तिसुखें
लांचावलें । उभें नीटचि राहिलें । कर कटी न बैसे ॥ २ ॥ बहु काळें ना
सांवळें । बहु कठिण ना कोंवळें । गुणत्रया वेगळें । बहुबळें आथीलें ॥ ३ ॥
असोनि नसे सकळामधीं । मना अगोचर बुद्धी । स्वामी माझा कृपानिधी । तुका
म्हणे श्रीविठ्ठल ॥ ४ ॥
२६४६. लाभ खरा नये तुटी । नाहीं आडखळा भेटी ॥
१ ॥ जाय अवघिया देशा । येथें संचलासी तैसा ॥ २ ॥ मग नलगे पारखी । अवघीं
सकट सारखीं ॥ ३ ॥ तुका म्हणे वोळे । रूपें भुलविले डोळे ॥ ४ ॥
२६४७.
वाचेचिया आळा कवळिलें ब्रह्म । चुकविला श्रम पृथक तो ॥ १ ॥ सुलभ तें झालें
सुलभ तें झालें । जवळीच आलें पंढरीये ॥ २ ॥ नामरूपाचे बांधलें मोटळें । एक
एका वेळे सारियेलें ॥ ३ ॥ तुका म्हणे वाटे चुकली वसती । उधार तो हातीं
आणियेला ॥ ४ ॥
२६४८. साधावया भक्तिकाज । नाहीं लाज धरीत ॥ १ ॥
ऐसियासी शरण जावें । शक्तीजीवें न वंची ॥ २ ॥ भीष्मपण केला खरा । धनुर्धरा
रक्षीलें ॥ ३ ॥ तुका म्हणे साक्ष हातीं । तो म्यां चित्तीं धरियेला ॥ ४ ॥
२६४९.
पंढरीस घडे अतित्यायें मृत्य । तो जाय पतित अधःपाता ॥ १ ॥ दुराचाऱ्या
मोक्षसुखाची वसति । भोळी बाळमूर्ति पांडुरंग ॥ २ ॥ कालियापें भेद मानितां
निवडे । श्रोत्रियांसी जोडे अंत्यजता ॥ ३ ॥ माहेरीं सलज्ज ते जाणा सिंदळी ।
काळिमा काजळी पावविते ॥ ४ ॥ केला न सहावे तीर्थ उपवास । कथेविण दोष साधन
तें ॥ ५ ॥ तुका म्हणे तेथें विश्वास जतन । पुरे भीमास्नान समपाय ॥ ६ ॥
२६५०.
कार्तिकीचा सोहळा । चला जाऊं पाहुं डोळां । आलें वैकुंठ जवळां । सन्निध
पंढरीये ॥ १ ॥ पीक पिकले घुमरीं । प्रेम न समाये अंबरीं । अवघी मातली पंढरी
। घरोघरी सुकाळ ॥ २ ॥ चालती स्थिर स्थिर । गरुडटकयांचे भार । गर्जती गंभीर
। टाळ श्रुति मृदंग ॥ ३ ॥ मिळालिया भद्रजाती । कैशा आनंदे डुल्लती । शूर
उठावती । एक एक आगळे ॥ ४ ॥ नामामृत कल्लोळ । वृंदे कोंदली सकळ । आलें
वैष्णवदळ । कळिकाळ कांपती ॥ ५ ॥ आस करिती ब्रह्मादिक । देखोनि वाळवंटीचें
सुख । धन्य धन्य मृत्युलोक । म्हणती भाग्याचा कैसा ॥ ६ ॥ मरण मुक्ति
वाराणसी । पितृऋण गया नासी । उधार नाहीं पंढरीसी । पायापाशीं विठोबाच्या ॥ ७
॥ तुका म्हणे आतां । काय करणें आम्हां चिंता । सकळ सिद्धींचा दाता । तो
सर्वथा नुपेक्षी ॥ ८ ॥
२६५१. उदंड पाहिलें उदंड ऐकिलें । उदंड
वर्णिले क्षेत्रमहिमे ॥ १ ॥ ऐसी चंद्रभागा ऐसें भीमातीर । ऐसा विटेवर देव
कोठें ॥ २ ॥ ऐसे संतजन ऐसे हरिदास । ऐसा नामघोष सांगा कोठें ॥ ३ ॥ तुका
म्हणे आम्हां अनाथाकारणें । पंढरी निर्माण केली देवें ॥ ४ ॥
No comments:
Post a Comment